Нээлттэй боловсрол
1. Нээлттэй боловсрол гэж юу вэ?
Нээлттэй боловсрол гэдэг нь суралцах боломжийг аль болох олон хүнд хүртээмжтэй, уян хатан, нээлттэй хэлбэрээр хүргэх боловсролын хандлага юм. Энэ нь зөвхөн танхимын сургалтаар хязгаарлагдахгүй, цахим орчин, нээлттэй эх сурвалж, онлайн платформ, видео хичээл, нээлттэй сургалтын материал зэрэг олон хэлбэрээр хэрэгждэг.
Нээлттэй боловсролын гол санаа нь:
- хүн бүр суралцах боломжтой байх
- байршил, цаг хугацааны хязгаарлалтыг багасгах
- мэдлэг, сургалтын материалыг илүү хүртээмжтэй болгох
- суралцагч өөрийн хэрэгцээ, боломжид тохируулан суралцах
- технологийг боловсролын хүртээмжийг нэмэгдүүлэхэд ашиглах
2. Нээлттэй боловсролын хэрэгцээ
Өнөөгийн нийгэм, технологи, хөдөлмөрийн зах зээл маш хурдтай өөрчлөгдөж байна. Ийм нөхцөлд хүн нэг удаа сурсан мэдлэгээрээ насан туршдаа ажиллаж амьдрах боломж багасаж байна. Тиймээс боловсрол нь зөвхөн тодорхой насны, тодорхой байгууллагын хүрээнд хязгаарлагдахгүй, харин насан туршийн, уян хатан, хүртээмжтэй байх шаардлагатай.
Нээлттэй боловсрол хэрэгтэй болох шалтгаанууд:
- мэдлэг хурдан шинэчлэгдэж байна
- мэргэжлийн ур чадвар байнга шинэчлэгдэх шаардлагатай
- хүн бүр ижил нөхцөлд суралцах боломжгүй
- ажлын хажуугаар суралцах хэрэгцээ нэмэгдэж байна
- цахим технологи сургалтын шинэ боломжуудыг бий болгож байна
3. Нээлттэй боловсролын үндсэн шинж
Нээлттэй боловсрол нь дараах шинжүүдтэй:
- хүртээмжтэй — олон хүнд суралцах боломж олгоно
- уян хатан — суралцагч өөрийн цаг, хурдад тохируулан суралцах боломжтой
- нээлттэй эх сурвалжтай — сургалтын материал, мэдлэг, эх хэрэглэгдэхүүнийг өргөн ашиглах боломжтой
- технологид суурилсан — цахим платформ, видео, онлайн орчин ашиглана
- насан туршийн суралцахуйг дэмждэг — зөвхөн сургуульд сурах үеэр хязгаарлагдахгүй
4. Боловсролын хүртээмж
Нээлттэй боловсролын нэг чухал зорилго нь боловсролын хүртээмжийг нэмэгдүүлэх явдал юм. Хүн бүр нэг газар, нэг цагт, нэг хэлбэрээр суралцах боломжгүй тул боловсролын байгууллага сургалтын олон хувилбар гаргах хэрэгтэй.
Хүртээмжийг нэмэгдүүлэх арга зам:
- цахим сургалт зохион байгуулах
- хичээлийн бичлэг, видео материал ашиглах
- нээлттэй сургалтын материал байрлуулах
- зайнаас суралцах боломж бүрдүүлэх
- суралцагчийн ялгаатай хэрэгцээнд тохирсон орчин бий болгох
Насан туршийн боловсрол ба суралцах боломж
1. Насан туршийн боловсролын утга
Насан туршийн боловсрол гэдэг нь хүн амьдралынхаа туршид тасралтгүй суралцаж, мэдлэг, чадвар, хандлагаа шинэчилж байх үйл явц юм. Энэ нь зөвхөн их сургууль, албан боловсролоор хязгаарлагдахгүй.
Насан туршийн боловсролд:
- албан сургалт
- албан бус сургалт
- өөрөө бие даан суралцах
- ажлын байран дээр суралцах
- цахим сургалт
- мэргэжил дээшлүүлэх сургалт
зэрэг олон хэлбэр багтана.
2. Яагаад насан туршдаа суралцах хэрэгтэй вэ?
Орчин үеийн нийгэмд мэдлэг, технологи, ажлын байр, мэргэжлийн шаардлага хурдан өөрчлөгдөж байна. Иймээс хүн байнга суралцахгүй бол өмнөх мэдлэг, чадвар нь хангалтгүй болох эрсдэлтэй.
Насан туршдаа суралцах шаардлагатай шалтгаан:
- шинэ технологитой ажиллах хэрэгцээ нэмэгдэж байна
- ажлын байрны шаардлага өөрчлөгдөж байна
- мэргэжил хоорондын зааг багасаж байна
- шинэ ур чадвар эзэмших хэрэгцээ өсөж байна
- хувь хүний хөгжлийн хэрэгцээ нэмэгдэж байна
3. Нээлттэй боловсрол ба насан туршийн боловсролын холбоо
Нээлттэй боловсрол нь насан туршийн боловсролыг хэрэгжүүлэх нэг чухал арга зам юм. Учир нь нээлттэй боловсрол суралцагчид цаг хугацаа, байршил, нас, ажил мэргэжлийн ялгаанаас үл хамааран суралцах боломж олгодог.
Энэ хоёр ойлголтын холбоо:
- нээлттэй боловсрол суралцах боломжийг өргөжүүлдэг
- насан туршийн боловсрол суралцах хэрэгцээг тодорхойлдог
- цахим орчин суралцах үйл явцыг тасралтгүй болгодог
- хүн өөрийн хэрэгцээнд тохируулан мэдлэгээ шинэчилж чаддаг
4. Суралцагч төвтэй хандлага
Нээлттэй болон насан туршийн боловсролын үед суралцагч илүү идэвхтэй үүрэгтэй болдог. Багш зөвхөн мэдээлэл дамжуулагч биш, харин суралцах үйл явцыг чиглүүлэгч, дэмжигч, зөвлөх үүрэг гүйцэтгэнэ.
Суралцагчийн үүрэг:
- өөрийн суралцах хэрэгцээг тодорхойлох
- бие даан суралцах
- мэдээлэл хайх, сонгох, ашиглах
- суралцах явцаа төлөвлөх
- үр дүнгээ өөрөө үнэлэх
Багшийн үүрэг:
- сургалтын орчин бүрдүүлэх
- чиглүүлэх, зөвлөх
- чанартай эх сурвалж санал болгох
- суралцагчийн идэвх оролцоог дэмжих
- үнэлгээ, эргэх холбоо өгөх
Цахим сургалт, нээлттэй эх сурвалж ба боловсролын шинэ боломж
1. Технологи нээлттэй боловсролыг дэмждэг
Нээлттэй боловсролыг хэрэгжүүлэхэд мэдээлэл, харилцаа холбооны технологи маш чухал үүрэгтэй. Цахим платформ, видео хичээл, онлайн хэлэлцүүлэг, цахим ном, нээлттэй сургалтын материал зэрэг нь сургалтыг илүү уян хатан, хүртээмжтэй болгодог.
Технологийн гол боломжууд:
- зайнаас суралцах
- хичээлийн бичлэг дахин үзэх
- онлайн даалгавар гүйцэтгэх
- цахим хэлэлцүүлэгт оролцох
- нээлттэй эх сурвалжаас мэдлэг авах
- олон улсын сургалтад хамрагдах
2. Цахим сургалтын давуу тал
Цахим сургалт нь суралцагчдад өөрийн цаг, орчин, хурдаар суралцах боломж өгдөг. Мөн багшийн хувьд сургалтын материал, даалгавар, үнэлгээ, харилцааг нэг системд зохион байгуулах боломж бүрдүүлдэг.
Цахим сургалтын давуу тал:
- цаг хугацааны уян хатан байдал
- сургалтын материалыг дахин ашиглах боломж
- суралцагчийн оролцоог хянах боломж
- цахим үнэлгээ хийх боломж
- багш, суралцагчийн харилцааг дэмжих
- сургалтыг баримтжуулах, хадгалах боломж
3. Нээлттэй сургалтын материал
Нээлттэй сургалтын материал гэдэг нь суралцагч, багш, олон нийт ашиглаж болох боловсролын эх хэрэглэгдэхүүн юм. Үүнд:
- видео хичээл
- цахим ном
- лекцийн тэмдэглэл
- даалгавар, дасгал ажил
- интерактив хэрэглэгдэхүүн
- онлайн курс
- судалгааны эх сурвалж
зэрэг орно.
Ийм материал ашигласнаар багш хичээлээ баяжуулах, суралцагч бие даан мэдлэгээ нэмэгдүүлэх боломжтой.
4. MOOC ба онлайн сургалт
Нээлттэй боловсролын нэг хэлбэр нь MOOC буюу олон нийтэд нээлттэй онлайн сургалт юм. MOOC нь олон хүнд зэрэг суралцах боломж олгодог бөгөөд их сургууль, байгууллага, платформууд өөрсдийн сургалтыг нээлттэй хэлбэрээр хүргэдэг.
MOOC-ийн ач холбогдол:
- олон улсын түвшний сургалтад хамрагдах боломж
- мэргэжил дээшлүүлэхэд ашиглах боломж
- өөрийн сонирхсон чиглэлээр бие даан суралцах боломж
- сургалтын хүртээмжийг нэмэгдүүлэх боломж
5. Нээлттэй боловсролын багшид тавих шаардлага
Нээлттэй боловсролын орчинд багш дараах чадвартай байх шаардлагатай:
- цахим сургалтын хэрэглэгдэхүүн боловсруулах
- сургалтын платформ ашиглах
- видео, цахим материал бэлтгэх
- суралцагчийн бие даасан суралцахуйг дэмжих
- онлайн орчинд харилцаа, хэлэлцүүлэг зохион байгуулах
- үнэлгээ, эргэх холбоог цахимаар өгөх
6. Нээлттэй боловсролын суралцагчид тавих шаардлага
Суралцагч өөрөө идэвхтэй, хариуцлагатай байх хэрэгтэй. Учир нь нээлттэй болон цахим сургалтын үед багшийн шууд хяналт багасаж, суралцагчийн өөрийн зохион байгуулалт илүү чухал болдог.
Суралцагчид хэрэгтэй чадвар:
- бие даан суралцах чадвар
- цагийн менежмент
- мэдээлэл хайх, шүүх, ашиглах чадвар
- цахим хэрэгсэл ашиглах чадвар
- өөрийгөө үнэлэх, хөгжүүлэх чадвар